Czytam świat

Literatura słowacka

• Piąta łódź, Monika Kompaníková

  

  Literatura piękna

  Lucia i Jarka mieszkają na przedmieściach. Jarka ma dwanaście lat, często zostaje sama w domu, włóczy się po okolicy i chciałaby mówić do Lucie „mamo”, ale Lucie jej na to nie pozwala. Pewnego dnia Jarka ucieka – zabiera ze sobą wózek z półrocznymi bliźniętami i ośmioletniego Kristiana, który też uciekł z domu. W domku w ogrodzie próbują stworzyć „rodzinę”.

  Kompaníková, dzięki swojemu talentowi do snucia opowieści, tworzy niesamowitą atmosferę. Książkę określa się mianem przełomowej słowackiej powieści, wielu krytyków uznaje ją za rzadki przykład współczesnej prozy społecznie zaangażowanej.

  Źródło: Książkowe klimaty

• Przez ucho igielne (sploty), Ján Púček

  

  Literatura piękna

  Być może istnieje podskórna tkanka świata wyznaczająca relacje ludzi i przedmiotów. A może to przypadek, że ścieżki murarza Jana i krawcowej Bożeny, początkowo oddalone, w pewnym momencie zbiegają się we wspólną drogę. Przyglądając się z bliska drobnym wydarzeniom, rzeczom i ludzkim zachowaniom, Ján Púček wydobywa na powierzchnię sploty ludzkich historii.

  Jan, działający podczas drugiej wojny światowej w antyfaszystowskim ruchu oporu, na ponad pięć lat staje się więźniem nazistowskich obozów koncentracyjnych. Nikt, nawet on sam, nie wierzy, że powrót do domu po wojnie będzie „nowym początkiem”, który rozpocznie się wraz z założeniem niewielkiej manufaktury odzieżowej.

  Przez ucho igielne – trzecia z kolei (a pierwsza wydana w Polsce), książka Jána Púčeka, to nostalgicza, zabawna i jednocześnie smutna, opowieść o historii, rodzinie i domu.

  Źródło: Książkowe klimaty

• Zdarzyło się pierwszego września (albo kiedy indziej), Pavol Rankov

  

  Literatura piękna

  Pierwszy września 1938 roku. Basen w Levicach gdzieś w centrum Europy. Trzech nastolatków – Węgier, Czech i Żyd – organizuje prywatne zawody pływackie. Nagrodą dla zwycięzcy będzie prawo do ubiegania się o względy pięknej rówieśniczki Márii. Peter, Jan i Gabriel nie wiedzą jednak, że ich wyścig będzie trwał kolejne trzydzieści lat. Młodzieńcza miłość zmieni życie całej czwórki.

  Fascynacji jedną kobietą nie przerwą ani wojna, ani pierwsze dwie dekady komunistycznych rządów w Czechosłowacji, choć historia i polityka wystawi ich przyjaźń na ciężką próbę. Losy głównych bohaterów przeplatają się z humorystycznymi epizodami, w których występują autentyczne postaci historyczne, takie jak Miklós Horthy, Jozef Tiso, Klement Gottwald czy Iwan Koniew.

  Najlepsza słowacka książka ostatnich lat, uhonorowana Europejską Nagrodą Literacką 2009 r. oraz Nagrodą Czytelników dziennika „SME”. Tłumaczona na język czeski, węgierski i chorwacki, w 2010 r. trafiła na deski Słowackiego Teatru Narodowego.

  W 2014 roku książka została potrójną zwyciężczynią Literackiej Nagrody Europy Środkowej "Angelus" - zdobyła wyróżnienia dla autora, dla tłumacza oraz Nagrodę im. Natalii Gorbaniewskiej, przyznawaną przez publiczność.

  Źródło: Książkowe klimaty